فراجا گردشگری

رازهایی در طراحی گنبد حرم حضرت معصومه(س)

رازهایی در طراحی گنبد حرم حضرت معصومه(س) به گزارش فراجا قم در طراحی، ساخت و بازسازی گنبد مطهر حرم حضرت معصومه (س) رمز و رازهای خاصی نهفته است که تشریح آن می تواند زیبایی و ظرافت فرهنگ ایرانی اسلامی را برای مشتاقان و توریستهای داخلی و خارجی نمایان و جلوه های الهی در نمادهای ساختاری و معماری اصیل ایرانی و اسلامی را آشکار کند.


اولین گنبدی که بر فراز قبر مطهر حضرت فاطمه معصومه (س) بنا شد ساخته ابوالفضل عراقی در سال ۴۵۷ قمری بود که در سال ۹۲۵ قمری شاه بی گم صفوی آن گنبد را خراب کرد و گنبد دیگری با طراحی باشکوه ساخت که حالا باقی است. در سال ۱۲۱۸ قمری به فرمان فتحعلی شاه قاجار گنبد را با ۱۲ هزار خشت زرین آراستند و در حدفاصل سالهای ۱۳۸۱ تا ۱۳۸۴ شمسی هم هم زمان با تولیت آیت الله مسعودی خمینی روکش طلای گنبد تعویض و بازسازی شد.
ارتفاع گنبد از سطح بام ۱۷ متر و از سطح زمین ۳۳ متر است، سطح خارجی آن ۳۵.۶ متر و داخل آن ۲۸.۶۶ متر است و قطر پایه آن ۱۲ متر و مساحت سطح بیرونی آن چهارصد مترمربع است.
بر روی ساقه گنبد دو کتیبه کاشی کاری نگاشته شده است که بین دو کتیبه پایین و بالا به نیت اقامت ۱۷ روزه حضرت معصومه سلام الله علیها در شهر مقدس قم ۱۷ ردیف خشت طلا کارگزاری شده است.
طلاکاری متن وصیت نامه امام خمینی(ره) روی گنبد حرم حضرت معصومه (س)
متن کتیبه پایین ساق گنبد که آیت الله مسعودی خمینی تولیت وقت آستان مقدس حضرت معصومه (س) برگزید شامل مطالبی به این شرح است «الصدوق فی کمال الدین عن عده من الاصحاب: قال رسول الله صل الله ضد و آله إنی تارکم فیکم الثقلین، کتاب الله و عترتی (اهل بیتی)، انهما لن یفترقا حتی یردا علی الحوض». سپس عباراتی به فارسی نوشته شده است، شامل این جملات که «ما مفتخریم که ائمه معصومین (ع) از علی بن ابیطالب گرفته تا منجی بشر حضرت مهدی صاحب الزمان علیهم آلاف التحیات و السلام که به قدرت خداوند قادر، زنده و ناظر امور است، ائمه ما هستند.» «ما مفتخریم که مذهب ما جعفری است که فقه ما که دریای بی انتها است یکی از آثار او است و ما مفتخریم به همه ائمه معصومین (ع) و متعهد به پیروی از آنانیم» «اسلام و حکومت اسلامی پدیده الهی است که با به کار بستن آن سعادت فرزندان خویش را در دنیا و آخرت به بالاترین وجه تأمین می کند.» و این عبارات برگرفته از وصیت نامه امام خمینی (ره) است.
متن این کتیبه به خط نستعلیق زیبا بر روی مس بریده شد و پس از طلاکاری در بین حاشیه کاشی فیروزه ای در قسمت کتیبه پایین ساق گنبد قرار گرفت.
متن کتیبه بالای ساق گنبد حرم حضرت معصومه (س) هم قطعه شعری که بین هر مصرع آن یکی از اسماً الهی نوشته شده است و به این شرح است «آتش موسی عیان از سینه سیناستی؛ یا رحمان؛ یا که زرین بارگاه بضعه موساستی؛ یا رحیم؛ بضعه موسی بن جعفر فاطمه کز روی قدر؛ یا حنان؛ خاک درگاهش عبیر و طره حوراستی؛ یا منان؛ نوگلی رنگین از سوی گلشن یاسین بود؛ یا حمید؛ آیتی روشن به صدر نامه طاهاستی؛ یا مجید؛ برتوی از آفتاب اصطفای مصطفاست؛ یا جلیل؛ زهره ای از آسمان عصمت زهراستی؛ یا جمیل؛ نسبتی صحن حریمش را به پاطاق حرم؛ یا اول؛ کین مکان عزت و آن مسکن عزّاستی؛ یا آخر؛ صحن او را هست اقصی پایه عزت چنان؛ یا ظاهر؛ کز شرف، مسجود سقف مسجد اقصاستی؛ یا باطن.»
متن این کتیبه هم به خط نستعلیق است و با مس قلمکاری و سپس طلاکاری شده و با زمینه کاشی آبی تهیه شده است.
رمز و رازهای گنبد مطهر حرم حضرت معصومه (س)
در طراحی، ساخت و بازسازی گنبد مطهر حرم حضرت معصومه (س) رمز و رازهای خاصی نهفته است که تشریح آن می تواند زیبایی و ظرافت فرهنگ ایرانی اسلامی را برای مشتاقان و توریستهای داخلی و خارجی نمایان و جلوه های الهی در نمادهای ساختاری و معماری اصیل ایرانی و اسلامی را آشکار کند.
ارتفاع گنبد ۱۷ متر است که نشان دهنده ۱۷ روز اقامت حضرت در شهر مقدس قم است. همینطور برای رسم منحنی گنبد، قانونی می باشد که مرکز و دور منحنی گنبد را تعیین می کند، چونکه قوس گنبد دایره کامل نیست که کمان آن رسم شود بلکه قانون آن بر اساس اعداد دو، پنج و هفت است و اندازه های این قانون طوری گرفته شده است که هر واحد آن ۱۱۴ و به تعداد سوره های قرآن باشد.
گنبد از دو قسمت استوانه ای و قوسی تشکیل شده است. در قسمت استوانه ای گنبد اول اِزاره سنگی به اندازه ۷۸ سانتیمتر قرار دارد که به این علت که نقطه شروع و آغاز کار بانام خداوند باشد با محاسبه حروف ابجد «یا الله» به دست آمده است.
بعد از ازاره سنگی کتیبه کاشی کاری است که اندازه آن ۱۱۰ سانتیمتر مطابق با حروف ابجد نام «علی» است. در داخل این کتیبه حدیث ثقلین نوشته شده است که مخصوص امام علی (ع) و خانواده طاهرین آن حضرت است. در دو طرف کتیبه کاشی کاری حاشیه ۷ سانتیمتری قرار دارد که جمعاً ۱۴ سانتیمتر می شود و با خود کتیبه ۱۲۴ سانتیمتر است که به تعداد ۱۲۴ هزار پیامبر است.
بعد از کتیبه کاشی کاری شده پایین، ۱۷ رج خشت های طلاکاری شده قسمت استوانه ای است که یادآور ۱۷ رکعت نمازهای یومیه است. در معماری استوانه گنبد ۱۷ سانتی متر ناشاغولی وجود دارد و قسمت بالای استوانه کمی کوچک تر از قسمت پایینی آن است که این ۱۷ سانتیمتر ناشاغولی به علت ۱۷ روزی است که حضرت معصومه (س) در شهر مقدس قم اقامه داشته و بیمار بودند. از سوی دیگر عدد ۱۷ از این نظر محترم است که امام هفتم ۱۷ پسر و ۱۷ دختر داشتند و حضرت معصومه (س) کوچک ترین فرزند ایشان بودند.
بالای قسمت استوانه ای گنبد کتیبه کاشی کاری دیگری وجود دارد که از ۴۸ قطعه ساخته شده است که به تعداد حروف مقطعه قرآن است و اندازه این کتیبه هم ۷۸ سانتیمتر و به اندازه حروف ابجد «یا الله» است.
بعد از کتیبه بالای استوانه گنبد، قسمت مقرنس است که مانند گردنبند زیبایی بر گردن گنبد جلوه گری می کند. اندازه این قسمت ۶۳ سانتیمتر است که به اندازه سن پیامبر (ص) است و در آن ۲۳ سانتی متر اعوجاج که یادآور دوران سخت رسالت ایشان و ۴۰ سانتیمتر سادگی و نظم که یادآور دوران عمر مبارک پیامبر (ص) در آرامش پیش از بعثت است.
طول قوس گنبد ۱۲ متر و تعداد ردیف های آن ۵۹ رج است که عدد دوازده منتسب به امام دوازدهم و تعداد رج ها هم جمع حروف ابجد نام «مهدی» است.
قوس گنبد پس از استوانه به صورت هفت رج هفت رج کارشده است. هفت رج اول حدفاصل گلویی و قوسی گنبد در هر رج ۱۰۶ قطعه خشت طلا به کار رفته است که با احتساب حروف ابجد عبارت «نون» از آیه شریفه «ن والقلم و ما یسترون» به دست می آید.
در قسمت قوس گنبد ۲۸ رج و در هر رج ۱۷۲ خشت به کار رفته است که عدد ۲۸ مطابق سن حضرت معصومه (س) و عدد ۱۷۲ مطابق با حروف ابجد ذکر «یا ولی الله مدد» است.
هفت رج بعدی ۴۰ خشت کمتر و به تعداد ۱۳۲ خشت و هفت رج بعدی ۴۰ خشت کمتر و به تعداد ۹۲ خشت است که از جمع اعداد ۹۲ و ۱۳۲، عدد ۲۲۴ به دست می آید که به تعداد حروف ابجد ذکر «یا زهرا» است.
در هفت رج بعدی هم هر رج ۷۰ خشت طلا به کاررفته است که برگرفته از حروف ابجد ذکر «یا مهدی» است.
در اوج و رأس گنبد هم که از سه رج شکل گرفته است ۷۸ قطعه خشت طلا به کار رفته است که به خاطر حروف ابجد «یا الله» است تا همانگونه که ابتدای گنبد با ذکر «یا الله» شروع شد در پایان و اوج گنبد هم ذکر «یا الله» قرار داشته باشد.
این تنها بخشی از رمز و رازهای گنبد حرم مطهر حضرت معصومه (س) است که از زبان مهندس بادپا معمار تجدید بنای گنبد حرم مطهر حضرت معصومه (س) نقل شده است و نشان دهنده عظمت، زیبایی و ظرافت معماری اسلامی و نحوه کاربست نشانه های الهی در این معماری است که آنرا به نمادی خاص و ویژه برای شیعیان تبدیل نموده است و آثار و برکات معنوی زیادی را برای هر کسی که آنرا ببیند به همراه دارد.



1400/11/08
20:33:08
0.0 / 5
365
تگهای خبر: اقامت , توریست , شهر , طراحی
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
نظر شما در مورد این مطلب
نام:
ایمیل:
نظر:
سوال:
= ۱ بعلاوه ۱
فراجا
faraja.ir - حقوق مادی و معنوی سایت فراجا محفوظ است - سال 1396 تا 1401

فراجا

یافتن بهترین جا برای گردشگری
تماس جهت تبلیغات در سایت: 3722-470-912