راز زیلوهای آبی بیت رهبری چرا فرش های نفیس هیچگاه پهن نشدند؟

به گزارش فراجا، راز زیلوهای آبی بیت رهبر شهید بعد از سال ها آشکار شد؛ انتخابی که برای دفاع از هنر ایرانی و نان بافندگان بود.

گروه جامعه:

سال ها بود که خیلی از مخاطبان برنامه های عمومی و دیدارهای رسمی، یک سؤال مشترک داشتند؛ چرا کف حسینیه امام خمینی(ره) و دفتر رهبر شهید انقلاب، بجای فرش های نفیس و گران قیمت، با زیلوهای آبی رنگ فرش شده است؟
سال ها بود که میلیونها نفر در قاب تلویزیون، همان زیلوهای آبی را زیر پای رهبر شهید انقلاب می دیدند؛ زیلوهایی که بی هیاهو در همه دیدارها و مراسم ها حضور داشتند، اما کمتر کسی از راز ماندگاری شان خبر داشت. بسیاری آنرا تنها نشانه ای از ساده زیستی می دانستند، ولی اکنون روایت هایی از نزدیکان بیت، پرده از حقیقتی متفاوت برداشته است؛ حقیقتی که نشان داده است پشت آن انتخاب ساده، دغدغه حفظ یک هنر اصیل ایرانی، پشتیبانی از اشتغال بافندگان و پاسداری از تولید ملی نهفته بود.
درباره این زیلوها روایتهای فراوانی نقل می شد. برخی آنرا نمادی از ساده زیستی می دانستند، برخی برداشت های شخصی و نمادگرایانه عرضه می کردند و عده ای نیز گمانه های مختلفی را مطرح می کردند؛ اما آن چه کمتر بیان شده بود، فلسفه واقعی این انتخاب بود؛ انتخابی که ریشه در پشتیبانی از یک هنر کهن، حفظ اشتغال و صیانت از هویت ایرانی داشت.

روایتی که سال ها ناگفته مانده بود

عباس موزون، مجری و مستندساز، در روایت خود از پشت صحنه بیت رهبری، به نکته ای اشاره می کند که پرده از قسمتی از این ماجرا برمی دارد.
به گفته او، بارها پیشنهاد شده بود که بجای زیلوهای آبی، از فرش های اهدایی و باارزش استفاده شود؛ فرش هایی که خیلی از مردم و خیران با عشق و ارادت به بیت رهبری هدیه می کردند.
اما پاسخ رهبر شهید انقلاب همیشه یکسان بود؛ هیچ یک از آن فرش ها نباید در حسینیه یا دفتر مورد استفاده قرار گیرد.
حتی نقل شده است که در مقطعی، یکی از مسئولان برای امتحان کردن حساسیت ایشان، فرشی را در گوشه ای از حسینیه پهن کرد. رهبر شهید انقلاب بمحض ورود، متوجه تغییر شد، کنار همان فرش ایستاد و علت این جابه جایی را جویا شد. وقتی توضیح داده شد که فرش هدیه مردم است و هزینه ای برای آن پرداخت نشده، ایشان تاکید کردند که همه این فرش ها به مساجد، حسینیه ها و تکایا اهدا شود و همان زیلوهای آبی در محل باقی بماند.
این حساسیت، تنها یک سلیقه شخصی نبود؛ پشت آن، اندیشه ای عمیق قرار داشت.

حمایت از تولید؛ نه در شعار، بلکه در عمل

آن گونه که نزدیکان بیت نقل می کنند، رهبر شهید انقلاب معتقد بودند گروهی از هنرمندان ایرانی سال هاست زندگی خویش را از طریق زیلوبافی می گذرانند و اگر بازار این هنر از بین برود، هم یک صنعت اصیل ایرانی به فراموشی سپرده خواهد شد و هم سفره خیلی از خانواده ها کوچک تر می شود.
از همین رو، ایشان تصمیم گرفتند خود اولین خریدار این محصول باشند؛ نه برای نمایش، بلکه برای آنکه چراغ کارگاه های زیلوبافی خاموش نشود و در نگاه ایشان، پشتیبانی از تولید ملی تنها با سخنرانی و شعار تحقق پیدا نمی کرد؛ بلکه باید از زندگی شخصی شروع می شد.

یک سؤال در یزد و پاسخی که به یک فرهنگ تبدیل شد

ماجرای زیلو، سال ها پیش و در جریان سفر رهبر شهید انقلاب به استان یزد شکل جدی تری به خود گرفت.
در دیدار با جمعی از نخبگان، یکی از استادان سالخورده زیلوبافی که عمر خویش را پای دار این هنر سپری کرده بود، گلایه ای صمیمانه مطرح کرد؛ این که چرا از زیلوی ایرانی حمایتی نمی شود.
پاسخ رهبر شهید انقلاب کوتاه بود اما تاثیر آن سال ها ادامه پیدا کرد و ایشان فرمودند که شاید نتوان با دستور اداری مردم را به خرید زیلو تشویق کرد، اما می توان یک کار فرهنگی انجام داد؛ بنابراین تصمیم گرفتند تمام فضای حسینیه و محل کار و زندگی خویش را با زیلو فرش کنند و امیدوار بودند دیگران نیز به این مسیر بپیوندند.
همین اقدام عملی، بعدها به الگویی برای معرفی باردیگر این هنر فراموش شده تبدیل شد.

زیلویی که باردیگر دیده شد

پس از آنکه تصاویر دیدارهای رسمی رهبر شهید انقلاب بارها از رسانه ها انتشار یافت، نگاه ها بسمت همان زیلوهای آبی جلب شد و خیلی از مردم، مسؤلان، مساجد و حتی مجموعه های فرهنگی، به استفاده از زیلو علاقمند شدند و سفارش های جدید به کارگاه های میبد سرازیر شد.
بافندگان قدیمی می گویند از آن زمان، مشتریان بسیاری هنگام سفارش تنها یک جمله می گفتند: «همان زیلویی را می خواهیم که در بیت رهبری پهن شده است.»
همین اتفاق، جانی باردیگر به صنعتی بخشید که سال ها در آستانه فراموشی قرار داشت.

نقش «زلفک»؛ طرحی که به نام رهبر شناخته شد

زیلوهای بیت رهبری تنها به خاطر رنگ آبی شان شناخته نمی شوند و این زیلوها با طرحی بافته شده اند که در میبد با نام «زلفک» شناخته می شود؛ طرحی هندسی، ساده و اصیل که بعد از استفاده در بیت رهبری، میان مردم با عنوان «نقش رهبری» شهرت یافت، امروز خیلی از سفارش دهندگان، همین طرح را انتخاب می کنند؛ طرحی که به واسطه یک انتخاب فرهنگی، باردیگر احیا شد.

یک سفارش که صنعت را متحول کرد

اجرای سفارش زیلوهای حسینیه امام خمینی(ره) نیز خود داستانی شنیدنی دارد و ابعاد بزرگ این زیلوها، با امکانات موجود آن زمان قابل تولید نبود. برای انجام این سفارش، استادکاران میبدی دستگاه های جدیدی طراحی کردند و ساختند.
بیش از ۲۰ استادکار نزدیک به یک سال و نیم برای بافت این مجموعه زمان صرف کردند تا زیلوهایی با ابعاد کم سابقه آماده شود و کارگاه هایی که روزگاری با رکود دست و پنجه نرم می کردند، باردیگر رونق گرفتند و خیلی از بافندگان انگیزه جدیدی برای ادامه این هنر پیدا کردند.
این دست بافته کاملا از پنبه تولید می شود، پرز ندارد، گردوغبار کمتری جذب می کند، برای افراد دارای حساسیت مناسب تر است، قابلیت شست وشوی مکرر دارد و عمر آن به ده ها سال می رسد و رنگ آبی لاجوردی آن نیز با نیل طبیعی به دست می آید؛ رنگی که در مقابل نور خورشید و شست وشو، دوام بالایی دارد.
به همین دلیل، قرن هاست که زیلو در مساجد، حسینیه ها و اماکن مذهبی ایران جایگاه ویژه ای داشته است.

احیای یک سنت فراموش شده

در گذشته، زیلوهای آبی و سفید بخش جدایی ناپذیر خیلی از مساجد ایران بودند و اغلب به شکل وقف در اختیار اماکن مذهبی قرار می گرفتند و در خیلی از وقف نامه های قدیمی نیز تاکید شده بود که این زیلوها نباید از محل وقف بیرون بروند.
رهبر شهید انقلاب با انتخاب باردیگر این دست بافته ایرانی، تنها از یک محصول حمایت نکردند؛ بلکه سنتی کهن را نیز زنده کردند؛ سنتی که سادگی، پاکیزگی و تواضع را در کنار هنر ایرانی معنا می کرد.
سال ها بعد، میبد بعنوان «شهر جهانی زیلو» شناخته شد؛ افتخاری که حاصل تلاش هنرمندان این دیار و افزایش توجه عمومی به این هنر اصیل بود و بافندگان قدیمی می گویند اگر آن حمایت عملی شکل نمی گرفت، شاید امروز خیلی از کارگاه ها تعطیل شده بودند.

دغدغه ای که فقط به زیلو ختم نمی شد

حمایت رهبر شهید انقلاب از زیلوبافی، قسمتی از نگاه گسترده تر ایشان به مسئله تولید و اشتغال بود و در سالیان مختلف، بارها بر لزوم حفظ امنیت شغلی کارگران، تقویت تولید داخلی، پشتیبانی از صنایع کوچک و ممانعت از تعطیلی کارگاه های ایرانی تاکید کردند.
برای ایشان، تولید تنها یک شاخص اقتصادی نبود؛ تولید یعنی حفظ عزت خانواده هایی که با دست های خود نان حلال به خانه می برند.

امروز، معنای آن زیلوهای آبی روشن تر از همیشه است

اکنون که سال ها از شروع آن تصمیم می گذرد و روایتهای جدیدی از پشت صحنه آن انتشار یافته است، بسیاری با نگاهی متفاوت به همان زیلوهای آبی می نگرند.
زیلوهایی که شاید در ظاهر ساده بودند، اما هر تار و پودشان روایت گر اندیشه ای بود که پشتیبانی از هنر ایرانی، پاسداشت هویت ملی و حفظ اشتغال را از خانه و محل کار خود شروع کرده بود و شاید راز ماندگاری آن زیلوها نیز همین باشد؛ این که گاهی یک انتخاب ساده، می تواند بیشتر از صدها سخنرانی اثر بگذارد. تصمیمی که نه برای نمایش، بلکه برای زنده نگه داشتن دست های هنرمندانی گرفته شد که سال ها با عشق، تار و پود فرهنگ ایرانی را بر دارهای چوبی می بافتند؛ تصمیمی که نشان داد پشتیبانی از مردم، گاهی از زیر پا شروع می شود.

بطور خلاصه، زیلوهای بیت رهبری تنها به خاطر رنگ آبی شان شناخته نمی شوند و این زیلوها با طرحی بافته شده اند که در میبد با نام زلفک شناخته می شود؛ طرحی هندسی، ساده و اصیل که پس از استفاده در بیت رهبری، میان مردم با عنوان نقش رهبری شهرت یافت، امروز بسیاری از سفارش دهندگان، همین طرح را انتخاب می کنند؛ طرحی که بواسطه یک انتخاب فرهنگی، دوباره احیا شد. برای انجام این سفارش، استادکاران میبدی دستگاههای جدیدی طراحی کردند و ساختند. بالاتر از ۲۰ استادکار نزدیک به یک سال و نیم برای بافت این مجموعه زمان صرف کردند تا زیلوهایی با ابعاد کم سابقه آماده شود و کارگاه هایی که روزگاری با رکود دست و پنجه نرم می کردند، دوباره رونق گرفتند و بسیاری از بافندگان انگیزه جدیدی برای ادامه این هنر پیدا کردند. این دست بافته کاملا از پنبه تولید می شود، پرز ندارد، گردوغبار کمتری جذب می کند، برای افراد دارای حساسیت مناسب تر است، قابلیت شست وشوی مکرر دارد و عمر آن به ده ها سال می رسد و رنگ آبی لاجوردی آن نیز با نیل طبیعی به دست می آید؛ رنگی که در مقابل نور خورشید و شست وشو، دوام بالایی دارد. به همین دلیل، قرن هاست که زیلو در مساجد، حسینیه ها و اماکن مذهبی ایران جایگاه ویژه ای داشته است. حمایت رهبر شهید انقلاب از زیلوبافی، قسمتی از دید گسترده تر ایشان به مساله تولید و اشتغال بود و در سالیان مختلف، بارها بر ضرورت حفظ امنیت شغلی کارگران، تقویت تولید داخلی، پشتیبانی از صنایع کوچک و جلوگیری از تعطیلی کارگاه های ایرانی تاکید نمودند. برای ایشان، تولید تنها یک شاخص اقتصادی نبود؛ تولید یعنی حفظ عزت خانواده هایی که با دست های خود نان حلال به خانه می برند.

1405/04/25

15:40:32

0.0 / 5

تگهای خبر: بازار , جامعه , چراغ , دستگاه

این پست فراجا را می پسندید؟

(0)

تازه ترین مطالب مرتبط

نظرات بینندگان در مورد این پست فراجا

نظر شما در مورد این پست فراجا

نام:

ایمیل:

نظر:

سوال:

= ۲ بعلاوه ۴